5 loại ung thư “một người mắc, cả nhà cần đi khám”

Cả phòng khám lặng đi trước lời bộc bạch của nữ bệnh nhân 53 tuổi họ Từ (Hà Nam, Trung Quốc). Bà đến viện khi cơ thể đã suy kiệt, liên tục chịu đựng những cơn đau bụng âm ỉ, chán ăn và sụt cân nghiêm trọng. Khi khai thác tiền sử y khoa, các bác sĩ không khỏi bàng hoàng: cha, anh trai và chị gái của bà đều từng được chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng. Dù mang trong mình nguy cơ di truyền cực kỳ cao, người phụ nữ này lại chưa một lần thực hiện nội soi tầm soát.

Kết quả chụp CT và nội soi ngay sau đó đã vé màn một sự thật tồi tệ: Khối u ác tính lớn ở đại tràng phải đã di căn sang gan, bệnh tiến triển đến giai đoạn 4. Tức là giai đoạn cuối. Bác sĩ ngậm ngùi thông báo, tiên lượng của bà Từ rất xấu. Nhưng “trong cái rủi lại có cái may”, nhờ lần khám này của bà và lời nhắc từ bác sĩ, người em trai kịp tự cứu lấy mình.

Lo sợ trước nguy cơ di truyền đang rình rập, em trai bà Từ ngoài 40 tuổi lập tức đến bệnh viện thực hiện cuộc nội soi đại tràng đầu tiên trong đời. Y bác sĩ phát hiện bên trong ruột của ông một khối polyp kích thước lớn từ 3 – 4cm.

May mắn thay, tổn thương tiền ung thư này đã được cắt bỏ triệt để ngay trên bàn nội soi. Các chuyên gia nhận định, chỉ cần chậm trễ khoảng 1 – 2 năm, khối polyp này chắc chắn sẽ biến đổi thành ung thư đại trực tràng tàn phá cơ thể.

Bác sĩ cảnh báo 5 loại ung thư có tính di truyền cao

Thông qua câu chuyện về gia đình bà Từ, Tiến sĩ Trần Tiểu Bình (Chen Xiaobing), Trưởng khoa Nội, Bệnh viện Ung thư tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) một lần nữa cảnh báo tiền sử gia đình là yếu tố nguy cơ cực kỳ đáng sợ nhưng thường bị ngó lơ.

Dựa trên các nghiên cứu lâm sàng, Tiến sĩ Trần nhấn mạnh có 5 loại ung thư có tính chất di truyền và tập trung gia đình rất cao, chỉ cần một người mắc thì cả nhà phải đi kiểm tra ngay:

1. Ung thư đại trực tràng

Yếu tố gen đóng vai trò trực tiếp trong căn bệnh này, chiếm khoảng 3 – 5% tổng số ca mắc. Nếu cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc bệnh, nguy cơ di truyền sang các thành viên thế hệ sau lên tới 50%, đặc biệt là sự xuất hiện của các polyp di truyền dễ hóa ác tính.

2. Ung thư vú

Tính di truyền của ung thư vú liên quan chặt chẽ đến đột biến gen BRCA1 và BRCA2. Khi một người thân trong gia đình mắc bệnh, nguy cơ của các thành viên nữ còn lại tăng gấp 3 lần, và sẽ vọt lên gấp 7 lần nếu trong nhà có từ hai người mắc trở lên.

3. Ung thư dạ dày

Người thuộc thế hệ thứ nhất hoặc thứ hai của bệnh nhân ung thư dạ dày có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 2 – 3 lần người bình thường. Bên cạnh yếu tố gen, thói quen ăn uống chung mâm và sự lây nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) giữa các thành viên sinh hoạt chung cũng thúc đẩy bệnh phát tán theo cụm.

4. Ung thư gan

Sự tích tụ ca bệnh ung thư gan trong gia đình thường bắt nguồn từ việc lây truyền virus viêm gan B hoặc C qua tiếp xúc gần. Thêm vào đó, thói quen sinh hoạt chung như dùng nguồn thực phẩm nhiễm độc tố aflatoxin (từ các hạt ngũ cốc mốc) cũng tàn phá tế bào gan của nhiều người cùng lúc.

5. Ung thư phổi

Nguy cơ mắc ung thư phổi ở những người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột từng bị bệnh cao hơn 1,51 lần so với người không có tiền sử. Môi trường sống chung bị phơi nhiễm khói thuốc lá thụ động dai dẳng sẽ càng khiến nguy cơ này bùng phát mạnh mẽ.

Ngoài ra, ung thư buồng trứng (liên quan trực tiếp đến gen BRCA), ung thư tuyến giáp dạng tủy và ung thư tuyến tụy cũng có tính di truyền khá cao.

4 nguyên tắc quan trọng để đối phó với “ung thư gia đình”

Tiến sĩ Trần đưa ra 4 nguyên tắc sống còn giúp bảo vệ cả gia đình trước các loại ung thư di truyền như sau:

Một người chẩn đoán, cả nhà lập tức đi kiểm tra

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Ngay khi một thành viên phát hiện mắc ung thư, toàn bộ người thân thế hệ thứ nhất (cha mẹ, anh chị em ruột, con cái) cần lập tức đến bệnh viện tầm soát. Sự chủ động này chính là cơ hội vàng để phát hiện sớm hoặc triệt tiêu mầm mống bệnh trước khi quá muộn.

Công thức mốc tuổi: Lấy tuổi người bệnh trẻ nhất trừ đi 10

Đừng chờ đến mốc 40 – 50 tuổi như khuyến cáo thông thường. Nếu trong nhà có người từng mắc ung thư ở tuổi 45, mốc bắt đầu đi tầm soát của các thành viên còn lại phải đẩy sớm lên ngay từ năm 35 tuổi.

Tầm soát là để “săn” tổn thương tiền ung thư, không đợi triệu chứng

Mục tiêu cốt lõi của việc khám định kỳ là phát hiện và cắt bỏ triệt để các tổn thương tiền ung thư (như polyp đại tràng, nhân xơ, viêm mãn tính) ngay từ khi chúng chưa kịp hóa ác tính. Nếu thụ động chờ đến khi cơ thể đau bụng, sụt cân hay suy nhược mới đi khám, bệnh thường đã tiến triển sang giai đoạn muộn.

Triệt tiêu “môi trường sinh bệnh” chung của cả gia đình

Ung thư tập trung theo gia đình không chỉ do gen mà còn do thói quen sinh hoạt và mầm bệnh lây nhiễm chung. Cả nhà cần chủ động xét nghiệm, điều trị triệt để vi khuẩn HP dạ dày, virus viêm gan B/C, đồng thời loại bỏ các yếu tố nguy cơ chung như ăn thực phẩm mốc, đồ muối chua hay phơi nhiễm khói thuốc lá thụ động.

Nguồn và ảnh: Tw.bg3, Family Doctor